Position Paper
Voortplantingsgeneeskunde, Verloskunde en Neonatologie

Position Paper
Voortplantingsgeneeskunde, Verloskunde en Neonatologie


Hierbij presenteren wij u onze position paper van het vakgebied Voortplantingsgeneeskunde, Verloskunde en Neonatologie van het Erasmus MC – thema Sophia in Rotterdam. In deze paper presenteren wij onze visie, ambities en strategie om de beste zorg, onderwijs en onderzoek in relatie tot kinderwens, zwangerschap en geboorte als ook in het latere leven van de pasgeborene te realiseren. Dit doen we zowel binnen ons ziekenhuis met innovatieve topreferente zorg als daarbuiten, in de stad Rotterdam, de regio en het land.


Wij nemen verantwoordelijkheid voor de zorg rondom kinderwens, zwangerschap en geboorte voor de gehele bevolking en werken hierbij samen met patiënten, ouders en hun familie, ziekenhuizen in de regio, overheden en organisaties en beroepsgroepen in het gehele land.
De verdere ontwikkeling van integrale persoonlijke zorg op maat zal die samenwerking in alle opzichten verder doen intensiveren. Aan de basis van deze zorg staan wetenschappelijk onderzoek en innovatie en het direct toepassen van nieuwe inzichten.

Wij willen met deze position paper het belang van ons vakgebied onderbouwen en professionals en andere geïnteresseerden informeren en inspireren.
Wij zijn benieuwd naar uw reactie en de mogelijke samenwerkingen die u met ons ziet.

Gebruik de menuknop rechtsboven ( ) om snel te navigeren. U kunt daar ook een overzicht vinden van de titels en de links naar de diverse toelichtende teksten waarnaar in de hoofdstukken wordt verwezen. Aan de linkerzijde staan de toelichtende teksten hoofdstukken eveneens genoemd.


Namens alle medewerkers,

Eric A.P. Steegers, Alex J. Eggink en Joop S.E. Laven namens de afdeling Verloskunde & Gynaecologie, Irwin Reiss namens de afdeling Kindergeneeskunde (Neonatologie), Yvonne Kant namens de sector Verloskunde en Neonatologie en Johanneke Mulder, sectormanager volwassenen.

Wie zijn wij?

Wij zijn de subafdelingen Voortplantingsgeneeskunde, Verloskunde & Prenatale Geneeskunde en Neonatologie van de afdelingen Verloskunde & Gynaecologie en Kindergeneeskunde en de sector Verloskunde en Neonatologie en sector Volwassenen.

Vanuit deze drie vakgebieden kan het onderzoek naar de zorg voor de periconceptionele en embryonale gezondheid op het grensvlak van voortplanting en verloskunde verder tot ontwikkeling worden gebracht. Op het grensgebied van de verloskunde en neonatologie kan de perinatologische zorg en het onderzoek naar transitieprocessen tijdens de geboorte nadrukkelijker vorm krijgen.

In de zorg en behandeling van de foetus heeft de neonatoloog ook al een duidelijke rol. De behandeling van de zieke en bedreigde pasgeborene zal in toenemende mate verschuiven naar de behandeling van de zieke en bedreigde foetus. Nieuwe kennis zal ook worden aangewend voor het ontwikkelen van preventieve strategieën ten aanzien van de belangrijkste zwangerschapscomplicaties; aangeboren afwijkingen, preeclampsie (zwangerschapsvergiftiging), foetale groeivertraging en vroeggeboorte. In de zorg voor ernstige zieke zwangere vrouwen en vrouwen met een ernstige aandoening zal het non-invasieve onderzoek naar hemodynamische adaptatie een belangrijke rol krijgen.

Alex Eggink

Alex Eggink

gynaecoloog- perinatoloog, subhoofd Verloskunde & Prenatale Geneeskunde a.i.

Yvonne Kant

Yvonne Kant

sectormanager Verloskunde &ICN

Marianne ten Kate- Booij

Marianne ten Kate- Booij

gynaecoloog, opleider

Joop Laven

Joop Laven

gynaecoloog, subhoofd Voortplantingsgeneeskunde

Johanneke Mulder

Johanneke Mulder

sectormanager Volwassenen

Irwin Reiss

Irwin Reiss

kinderarts- neonatoloog, subhoofd Neonatologie

Eric Steegers

Eric Steegers

gynaecoloog, afdelingshoofd Verloskunde & Gynaecologie

Sofie Benneheij

Sofie Benneheij

gynaecoloog

Ramon Dykgraaf

Ramon Dykgraaf

gynaecoloog

Carla Groenestein-Sondaal

Carla Groenestein-Sondaal

gynaecoloog

Jits Schipper

Jits Schipper

gynaecoloog

Hilma Bijma

Hilma Bijma

gynaecoloog - perinatoloog

Ingrid Brussé

Ingrid Brussé

gynaecoloog - perinatoloog

Jerome Cornette

Jerome Cornette

gynaecoloog - perinatoloog

Philip Dekoninck

Philip Dekoninck

gynaecoloog - perinatoloog

Hans Duvekot

Hans Duvekot

gynaecoloog - perinatoloog

Sander Galjaard

Sander Galjaard

gynaecoloog - perinatoloog

Attie Go

Attie Go

gynaecoloog - perinatoloog

Maarten Knapen

Maarten Knapen

gynaecoloog - perinatoloog

Annemarie Mulders

Annemarie Mulders

gynaecoloog - perinatoloog

Krista Prinsen

Krista Prinsen

gynaecoloog - perinatoloog

Sam Schoenmakers

Sam Schoenmakers

gynaecoloog - perinatoloog

Willy Visser

Willy Visser

internist

Eline van der Wilk

Eline van der Wilk

gynaecoloog - perinatoloog

Karel Allegaert

Karel Allegaert

kinderarts- neonatoloog

Jasper Been

Jasper Been

kinderarts- neonatoloog

Florian Cassel

Florian Cassel

kinderarts- neonatoloog

Nikk Conneman

Nikk Conneman

kinderarts- neonatoloog

Liesbeth Duijts

Liesbeth Duijts

kinderarts- pulmonoloog en epidemioloog

Paul Govaert

Paul Govaert

kinderarts- neonatoloog

Ronny Knol

Ronny Knol

kinderarts- neonatoloog

Rene Kornelisse

Rene Kornelisse

kinderarts- neonatoloog

Andre Kroon

Andre Kroon

kinderarts- neonatoloog

Daniella Roofthooft

Daniella Roofthooft

kinderarts- neonatoloog

Sinno Simons

Sinno Simons

kinderarts- neonatoloog

Liesbeth Smit

Liesbeth Smit

neuroloog - kinderneuroloog

Cynthia van der Starr

Cynthia van der Starre

kinderarts- neonatoloog

Renate Swarte

Renate Swarte

kinderarts- neonatoloog

Marijn Vermeulen

Marijn Vermeulen

kinderarts- neonatoloog

Missie

Het vakgebied Voortplantingsgeneeskunde, Verloskunde en Neonatologie staat voor een optimale gezondheid van de vrouw en partner rondom voortplanting en zwangerschap en dat van het kind tijdens de intra-uteriene ontwikkeling, de transitie naar het extra-uteriene leven, de neonatale fase en de daarop volgende ontwikkeling van het kind naar volwassenheid.

Voortplanting onder optimale omstandigheden resulteert in een optimale embryonale en foetale gezondheid en een betere start van de pasgeborene. Voor, tijdens en na de zwangerschap ligt hierbij de aandacht op gezonde gameten, embryo, foetus en pasgeborene en het leven daarna; de levensloopbenadering.

Omdat dat te bereiken is er duidelijke relatie tussen zorg en wetenschappelijk onderzoek. Nieuwe kennis zal zowel worden aangewend ten behoeve van het onderwijscurriculum van diverse zorgprofessionals binnen ons vakgebied als het beïnvloeden van beleid van overheden.

Visie

Levensloop benadering

Ons vakgebied maakt een snelle ontwikkeling door. In de zorg en het wetenschappelijk onderzoek is voor ons de levensloopbenadering leidend. Daarin spelen voortplanting, zwangerschap, geboorte en opgroeien een centrale rol in het continuüm van het leven. Preconceptionele gezondheid en embryonale en foetale ontwikkeling heeft niet alleen een directe relatie met de gezondheid van het pasgeboren kind, maar ook met de gezondheid en de prestaties van het individu op latere leeftijd. Dit betekent dat de gezondheid van de aanstaande ouders al in de periode voor de bevruchting hiervoor mede bepalend is. Daarnaast vormt een zwangerschap een fysieke en psychische stresstest. Geïndividualiseerde optimale behandeling van ernstig zieke vrouwen zorgt voor verbeterde uitkomsten voor moeder en kind, zowel op korte als lange termijn. De levensloopbenadering geeft ook inzicht in de effecten op het welzijn en gezondheid van toekomstige generaties.
Zowel de zorg, het wetenschappelijk onderzoek en het onderwijs worden aan deze visie aangepast en dit vormt dan ook de essentie van de strategie van ons handelen in de komende 10 jaar.

RCOG figuur

Twee leidende thema’s, geïnspireerd door levensloopbenadering

Zowel de zorg, onderzoek en onderwijs hebben als leidend thema ‘Preconceptionele & Embryonale Gezondheid en Foetale & Neonatale zorg, geïnspireerd door de levensloopbenadering. Ons vakgebied staat hiermee in het centrum van de levenscyclus beginnende voor de bevruchting met gezonde gameten die na samensmelten een gezond embryo opleveren resulterend in een goede, probleemloze zwangerschap. Vervolgens zal deze leiden tot de geboorte van een nieuw individu dat zich ontwikkelt tot een gezonde volwassene die in staat is zichzelf optimaal te ontwikkelen en op soortgelijke manier voort te planten. (Embryonic health and fetal & neonatal care)
Door de maatschappelijke valorisatie van nieuwe kennis door translationeel onderzoek willen wij mede sturing geven aan zorginnovatie in het land.

Ons tweede thema is daarom gedefinieerd als ‘Transmurale Verloskundige Zorginnovatie’, gericht op het vormgeven van de zorg rondom het begin van de zwangerschap en het terugdringen van de grote verschillen in perinatale gezondheid. Transmurale verloskundige zorginnovatie past ook geheel in de ambitie van het Erasmus MC om verantwoordelijkheid te willen dragen voor de gezondheid van de algemene bevolking. Het past ook in de doelstellingen van de academische coalitie van de Erasmus universiteit met de Gemeente Rotterdam (‘Gezond in de stad’). Het Erasmus MC en de Erasmus universiteit staan midden in de stad en willen ten aanzien van het welzijn van de Rotterdamse bevolking ook een belangrijke rol spelen.

Sociale verloskunde

De zorgpraktijk van ons vakgebied in Rotterdam en andere grote steden is veeleisend. Dit heeft te maken met de typische grote stadsproblematiek en de verwante grote verschillen in perinatale gezondheid. Zowel de multi-etnische samenstelling van de bevolking maar ook de grote invloed van armoede en achterstand spelen een rol. Toekomstige zorgverleners moeten hierop worden voorbereid door inspirerende onderwijs- en opleidingsprogramma’s. Het continueren van de relatie met de stad en de beroepspraktijk in het veld is daarom belangrijk. Wij hebben daarin een sterke positie door de samenwerking met Hogeschool Rotterdam in de Verloskunde Academie Rotterdam en de contacten in het land door de onder onze verantwoordelijkheid uitgevoerde zorginnovatieprogramma’s zoals de landelijke Healthy Pregnancy for All en Rotterdamse “Moeders van Rotterdam” projecten. (Grootstedelijke perinatale gezondheid)

Persoonlijke zorg en de patiënt centraal

Wij leveren persoonlijke zorg voorafgaand, gedurende en na de zwangerschap aan vrouwen die een hoog risico zwangerschap doormaken of hebben doorgemaakt gerelateerd aan de medische of verloskundige voorgeschiedenis.

Hierbij ondersteunen wij vrouwen en eventuele partners gedurende hun levensloop vanaf de reproductieve leeftijd tot de menopauze en daarna. De partner staat hierin centraal.

Artsen, verloskundigen, verpleegkundigen en ondersteunend personeel zijn belangrijk voor de zorg die wij leveren en zijn trots om binnen deze afdelingen te werken. Samen met de wetenschappelijke medewerkers leren we van elkaar en verrichten we wetenschappelijk onderzoek ter bevordering van de wetenschap en de kwaliteit van de medische zorg. Op deze manier innoveren wij ons vakgebied.

Ambitie

Zorg

Wij hebben de ambitie om de zorg voor, tijdens en na de zwangerschap te verbeteren waarbij de hoogst mogelijke kwaliteit wordt nagestreefd. Te beginnen binnen ons academisch ziekenhuis met de beste topreferente behandeling van patiënten met een hoog risico op vruchtbaarheidsstoornissen, foetale of maternale problemen, afkomstig uit de grootste regio van het land en daarbuiten.

Daarnaast willen we de ongelijkheid in welzijn van vrouwen in toenemende mate aandacht geven door het ondersteunen van bestaande patiënten fora (zoals “Care for Women” en “Women’s Inc”, PCOS patiëntenvereniging en de POI en Turner verenigingen) . Op deze wijze kan de ketenzorg voor deze vrouwen geoptimaliseerd worden zowel tijdens de vruchtbare periode alsook tijdens de menopausale transitie en de periode daarna.

Kennis

Betere zorg begint met nieuwe kennis. Wij willen internationaal onderscheidend wetenschappelijk onderzoek verrichten. Binnen ons vakgebied is dit maximaal geïntegreerd met de patiëntenzorg en geïntegreerd in het handelen van onze teams.

In ons handelen staat centraal dat nieuwe kennis door translationeel onderzoek, zoals dat van de Rotterdam Predict Studie, Generation R Next, CHARGE en Reprogen consortia (links) vertaald dient te worden in betere zorg, zowel binnen als buiten ons ziekenhuis. Daarnaast voelen wij ons ook verantwoordelijk voor het verminderen van de ongelijkheid in de perinatale gezondheid van de algemene bevolking in de stad Rotterdam, en daarbuiten. Het kwetsbare gezin staat daarbij centraal. Wij willen leidend zijn in de daarvoor noodzakelijke transmurale verloskundige zorginnovatie. Daarbij staat integratie van de verloskundige keten voorop, met zorg op maat waarin de maximale inbreng van de unieke competenties van zowel de eerste, tweede en derde lijn in een zwangerschap wordt gegarandeerd. De inbreng van gemeenten in het combineren van het medische- en sociale domein is daarbij ook van groot belang.

Tenslotte voelen wij ons verantwoordelijk om de ongelijkheid in gezondheid voor vrouwen veroorzaakt door problemen met voortplanting maar ook met vrouwspecifieke levensfasen zoals de menopausale transitie te beslechten. Ook hier speelt de verdergaande integratie van de gehele zorgketen in de eerste, tweede en derde lijn een belangrijke rol om betere zorg op maat te kunnen leveren.

Beroepspraktijk

Zorgverleners en overheden verbinden daarin de preconceptie en de verloskundige zorg en de publieke gezondheid. Dit zal de kans dat een gezond kind wordt geboren vergroten met optimale kansen op een goede toekomstige gezondheid en ontwikkeling.

Via de BeterKeten initiatieven spelen wij ook een belangrijke regionale rol in optimalisatie van deze zorg. Door het Geboortecentrum Sophia en de Verloskunde Academie Rotterdam bestaat direct contact met de beroepspraktijk in het veld. Ons vakgebied binnen het Erasmus MC staat daarmee midden in de samenleving. Studenten geneeskunde en verloskunde, klinisch verloskundigen en gynaecologen worden vanuit deze ambitie opgeleid tot vakkundige, onderzoekende en weerbare zorgverleners, toegerust voor de toekomst.

Strategie

Obstetric Critical Care

De subafdeling Verloskunde en Prenatale Geneeskunde onderscheidt zich door het leveren van hoogwaardige, innovatieve en hoog complexe patiëntenzorg. Naast onze beperkte tweedelijnsfunctie voor de directe omgeving zal onze grootste aandacht liggen bij de derdelijns functie die wij hebben voor de regio maar ook supra regionaal. Op onze afdeling wordt de verloskundige zorg geïnnoveerd door verdere profilering van de ‘Obstetric Medicine’ en ‘Obstetric Critical Care’, een initiatief tot een nieuw vakgebied ten behoeve van de topreferente zorg voor de ernstig zieke zwangere vrouw en/of zieke of groeivertraagde foetus.
Door intensieve samenwerking met de afdelingen Anesthesiologie, Interne Geneeskunde, Cardiologie en Neonàtologie geven wij multidisciplinair een duidelijke invulling aan dit vakgebied.
In samenwerking met de afdeling Klinische Genetica, Kinderchirurgie en andere disciplines binnen het Sophia Kinderziekenhuis zijn wij een expertise centrum voor aangeboren afwijkingen. Voor nagenoeg alle aangeboren afwijkingen is directe opvang en behandeling mogelijk.

Door het kunnen aanbieden van hoog complexe obstetrische zorg in de volledige breedte van het vakgebied - zowel maternaal, foetaal en neonataal - vervullen wij ook een duidelijke functie als verwijscentrum voor het gehele land.

In een tijd waarin groei binnen de gezondheidszorg is gelimiteerd zal binnen onze afdeling toenemend een keuze worden gemaakt voor de hoog complexe derdelijns zorg met een vermindering van het volume tweedelijns zorg. De keuze welke tweedelijnszorg wel wordt gegeven wordt bepaald door de adherentie van de twee eerstelijns verloskundige praktijken die gebruik maken van het Geboortecentrum Sophia, de afspraken met de andere ziekenhuizen in de stad en onze prioriteiten in het wetenschappelijk onderzoek.

Medical Delta

Zowel in de profilering van kernactiviteiten als het voeren van een regionale regie in de zorg rondom conceptie, zwangerschap en geboorte liggen kansen binnen de Medical Delta.

Door een unieke en intensieve samenwerking van het Erasmus MC, Universitair Medisch Centrum Rotterdam, het Leids Universitair Medisch Centrum en de Technische Universiteit Delft kan maximaal gebruik worden gemaakt van de kennis en expertise die in deze drie vooraanstaande instituten al aanwezig is. Onze ambitie is om in de komende 5 jaar uit te groeien tot een sterke marktleider op het gebied van medisch-technologische innovaties met nationale en internationale bekendheid. Binnen het programma Fetal and Neonatal Care wordt gewerkt aan innovaties op het gebied van embryonale gezondheid en zorg voor de foetus en pasgeborene. Daarnaast staat centraal de zorg voor de gezondheid van de aanstaande moeder. Hierbij richten wij ons op het voorkomen, voorspellen en behandelen van ziekte.

Neonataal en Perinataal Centrum Rotterdam

Regionaal hebben wij een nauwe samenwerking met Franciscus Gasthuis & Vlietland en het Maasstadziekenhuis in het kader van BeterKeten en vormen wij een gezamenlijk Neonataal en Perinataal centrum. Hoofddoel is de beste zorg aan pasgeborenen op de juiste plek.
Eenmaal per twee weken vindt met de ziekenhuizen binnen BeterKeten en het IJsselland Ziekenhuis als preferred partner een patiëntenbespreking plaats per Skype for Business. Doel van de bespreking is afstemming van zorg en kennisoverdracht.

Voortplanting, Endometriose, Myomencentrum en Fertiliteitspreservatie

In samenspraak met de regio Rotterdam is de zorg voor myomen geconcentreerd binnen het zogenaamde myomencentrum. De zorg voor endometriose en cyclusstoornissen wordt geprotocolleerd verricht conform het protocol van het Erasmus MC. Daarnaast is binnen de regio de zorg voor fertiliteitspreservatie gecentraliseerd in het expertise centrum Fertiliteitspreservatie van het Erasmus MC. Hier worden alle patiënten met kanker gecounseld over de nadelige gevolgen van chemo dan wel radiotherapie en de gevolgen die dat kan hebben voor vruchtbaarheid. Tevens worden hier mogelijkheden geboden om schade aan de gonaden te voorkomen dan wel eicellen of ovarieel weefsel op te slaan indien die schade niet te vermijden lijkt.
Website Beter Keten http://www.beterketen.nl/project/35/

Transmurale verloskundige zorginnovatie

Ten aanzien van ons leidend thema transmurale verloskundige zorginnovatie ontwikkelen wij regionale en landelijke zorginnovatieprogramma’s voor preconceptionele en prenatale risicoselectie en zorg in relatie tot niet-medische risico’s gerelateerd aan armoede. Hiermee introduceren wij nieuwe thema’s zoals ‘sociale verloskunde’, ‘shared care’ en ‘embryonale gezondheid’. Daarnaast zorgt de ontwikkeling van e-health zorginnovatie voor persoonlijke coaching ter verbetering van voedings- en leefstijlgewoonten (www.SlimmerZwanger.nl).

Onderwijs en opleiding

Erasmus MC neemt deel aan het Rotterdams Gynaecologen Opleidingscluster (RGOC). Het RGOC bestaat uit zeven opleidingsziekenhuizen en verzorgt voor de regio Rotterdam de opleiding tot gynaecoloog met als doel om gynaecologen met een stevige positie op de arbeidsmarkt af te leveren die een bijdrage leveren aan de toekomstige vormgeving van ons vakgebied. http://www.opleidinggynaecoloog.nl/
Bij ons worden fellows opgeleid tot perinatoloog en binnenkort starten wij met een gemeenschappelijk fellowship Verloskunde en Voortplantingsgeneeskunde in samenwerking met het LUMC.

De Voortplantingsgeneeskunde heeft een vaste fellowplek binnen haar staf en leidt voortdurend fellows Voortplantingsgeneeskunde op. In de afgelopen jaren hebben we zes fellows opgeleid.

Op het gebied van Prenatale Geneeskunde leiden we landelijk gynaecologen op voor SEO certificering. Jaarlijks organiseren we een cursus over het continuüm Prenatale Geneeskunde en Neonatale behandeling.

Ook wordt jaarlijks een grote groep verpleegkundig studenten van specialistische vervolgopleidingen obstetrie en neonatologie opgeleid om binnen onze afdelingen te werken. De afgestudeerde verpleegkundigen kunnen breed ingezet worden binnen de Verloskunde en Neonatologie. Tevens is een specialistische post IC/HC opleiding ontwikkeld voor de OCCU. Er bestaat een bijscholingsprogramma met de partners van het BeterKeten voor Neonatologie verpleegkundigen. Voor de obstetrie verpleegkundigen is deze bijscholing in ontwikkeling. Stage plaatsen worden ook verleend om verpleegkundigen uit de regio in de praktijk op te leiden.

Ontvlechting Gynaecologische Oncologie

Onze visie om zorg en onderzoek toenemend vorm te geven volgens de ‘levensloop’ benadering. Dat betekent dat het zorgcontinuüm van de vakgebieden Voortplantingsgeneeskunde en Verloskunde onderling steeds beter zullen aansluiten en nog meer verbinding krijgen met de Neonatologie. Een logisch gevolg was om de Gynaecologische Oncologie in te bedden in een omgeving van andere oncologisch chirurgische en interne specialismen. Afgelopen jaren was al de keuze gemaakt de Benigne Gynaecologie voor een groot deel onder te brengen in de perifere klinieken binnen het samenwerkingsverband “BeterKeten” en het Haven- en IJssellandziekenhuis. De 3e lijns endometriose zorg is bij de Gynaecologische Oncologie ondergebracht.

Om de genoemde vakgebieden bovenstaande ontwikkelingen te laten doormaken en daarmee toekomstbestendig te laten zijn, was de ontvlechting en totstandkoming van een zelfstandige afdeling Gynaecologische Oncologie per 1 april 2017 een logische stap waarmee ook een (inter)nationale trend wordt gevolgd. De afdeling Verloskunde & Gynaecologie bestaat per 1 april 2017 uit de subafdelingen Voortplantingsgeneeskunde en Verloskunde & Prenatale Geneeskunde.

Kwaliteitscultuur

Wij werken actief aan een kwaliteitscultuur. Belangrijke onderdelen daarvan zijn patiëntveiligheid, participeren in en mede leiding geven aan de regionale perinatale audit en een toekomstige audit van de Verloskunde en Neonatologie door een internationaal panel van deskundigen op het gebied van de Perinatologie en het gerelateerde wetenschappelijk onderzoek.

De volgende doelstellingen zullen worden gehanteerd voor het sturen op kwaliteit: optimale patiëntenzorg (complicaties), hoge patiënttevredenheid, hoge medewerkerstevredenheid, 70% van de wetenschappelijke publicaties in tijdschriften in de hoogste 10% van impact, een Crown index van >1,5, aantoonbare landelijke en internationale samenwerking op het gebied van wetenschap en aantoonbare maatschappelijke valorisatie van nieuwe universitaire kennis.
Het laboratorium van het voortplantingscentrum is ISO 15189 geaccrediteerd. Het voortplantingscentrum als geheel, incl lab, is NEN-EN 15224 gecertificeerd. Binnen de afdeling worden geslachtscellen en embryo’s van patiënten verkregen, bewerkt en teruggeplaatst. De risico’s op verwisseling of verlies zijn reëel en daarom heeft de subafdeling een zeer uitgebreide en reeds lang bestaande veiligheidscultuur. De basis hiervan is een uitgebreide prospectieve risicoanalyse, die alle potentieel gevaarlijke momenten identificeert. Wanneer wordt afgeweken van de vastgelegde procedures, wordt dit vastgelegd. Deze meldingen worden weer periodiek doorgenomen met alle betrokkenen door middel van risicomatrices en continue follow-up.

Tenslotte, onze visie en strategie om de zorg voor, tijdens en na zwangerschap te verbeteren wordt steeds verantwoord in landelijke en internationale publicaties.